İran Savaşı Küresel Ekonomiyi Sarsıyor: Enerji Şoku Enflasyonu ve Riskleri Tırmandırıyor

İran savaşıyla tetiklenen enerji krizi, küresel ekonomide giderek daha derin etkiler yaratıyor. Üretim maliyetleri hızla yükselirken, hem imalat hem hizmet sektörlerinde zayıflama sinyalleri güçleniyor. Şirketler maliyet baskısı ve tedarik sorunlarıyla mücadele ederken, büyüme beklentileri aşağı çekiliyor.

Enerji Şoku Ekonomiye Yayılıyor

Orta Doğu’daki çatışmanın yarattığı enerji arz şoku, küresel ekonomi üzerinde somut etkiler üretmeye başladı.

Başta petrol fiyatlarındaki yükseliş olmak üzere, artan maliyetler:

• Enflasyonu yukarı çekiyor
• Gıda arzına ilişkin endişeleri artırıyor
• Küresel büyüme beklentilerini aşağı yönlü revize ettiriyor

Euro Bölgesi Daralma Sinyali Veriyor

S&P Global verilerine göre Euro Bölgesi ekonomisi en sert etkilenen bölgelerden biri oldu.

• PMI endeksi Mart’taki 50,7 seviyesinden Nisan’da 48,6’ya geriledi
• 50’nin altı ekonomik daralmaya işaret ediyor

Ayrıca:

• Girdi maliyet endeksi 68,9’dan 76,9’a yükseldi
• Hizmet sektörü PMI’ı 47,4’e düşerek beklentilerin altında kaldı

“Ekonomik Sorunlar Derinleşiyor”

S&P Global Başekonomisti Chris Williamson, savaşın Euro Bölgesi üzerindeki etkisinin giderek arttığını belirtti.

Williamson’a göre:

• Tedarik zinciri sorunları yaygınlaşıyor
• Büyüme üzerinde aşağı yönlü baskı artıyor
• Fiyatlar önümüzdeki dönemde daha da yükselebilir

ABD’de Aktivite Artıyor Ama Riskler Devam Ediyor

ABD ekonomisi görece daha dirençli görünse de benzer riskler dikkat çekiyor.

• İmalat PMI 54,0 ile 47 ayın zirvesine çıktı
• Yeni siparişler güçlü arttı
• Hizmet sektörü yeniden büyüme bölgesine geçti

Ancak bu artışın önemli ölçüde:

• Stok biriktirme
• Tedarik sorunlarına karşı önlem alma

kaynaklı olduğu değerlendiriliyor.

/*! This file is auto-generated */!function(d,l){“use strict”;l.querySelector&&d.addEventListener&&”undefined”!=typeof URL&&(d.wp=d.wp||{},d.wp.receiveEmbedMessage||(d.wp.receiveEmbedMessage=function(e){var t=e.data;if((t||t.secret||t.message||t.value)&&!/[^a-zA-Z0-9]/.test(t.secret)){for(var s,r,n,a=l.querySelectorAll(‘iframe[data-secret=”‘+t.secret+'”]’),o=l.querySelectorAll(‘blockquote[data-secret=”‘+t.secret+'”]’),c=new RegExp(“^https?:$”,”i”),i=0;i

Küresel Üretimde “Öne Çekme” Etkisi

Japonya, Hindistan ve İngiltere gibi ekonomilerde üretim artışı gözlense de bu durum kalıcı olmayabilir.

Şirketler, tedarik zinciri risklerine karşı üretimi öne çekiyor. Bu da ilerleyen dönemde üretimde sert bir düşüş ihtimalini artırıyor.

Şirketlerden Uyarı: Maliyetler Artıyor

Şirket bilançoları da savaşın etkisini yansıtmaya başladı.

Reuters verilerine göre:

• 26 şirket finansal beklentilerini aşağı çekti
• 38 şirket fiyat artışı sinyali verdi
• 32 şirket doğrudan finansal zarar uyarısında bulundu

Danone ve Otis Worldwide gibi büyük firmalar tedarik sorunlarına dikkat çekti.

Enflasyon Yükselişte

Enerji fiyatlarındaki artış enflasyonu doğrudan etkiliyor.

• ABD’de enflasyon son dört yılın en hızlı artışını gösterdi
• Avrupa ve İngiltere’de de benzer eğilim gözleniyor

Çekirdek enflasyon (enerji hariç) henüz aynı hızda yükselmese de riskler artıyor.

/*! This file is auto-generated */!function(d,l){“use strict”;l.querySelector&&d.addEventListener&&”undefined”!=typeof URL&&(d.wp=d.wp||{},d.wp.receiveEmbedMessage||(d.wp.receiveEmbedMessage=function(e){var t=e.data;if((t||t.secret||t.message||t.value)&&!/[^a-zA-Z0-9]/.test(t.secret)){for(var s,r,n,a=l.querySelectorAll(‘iframe[data-secret=”‘+t.secret+'”]’),o=l.querySelectorAll(‘blockquote[data-secret=”‘+t.secret+'”]’),c=new RegExp(“^https?:$”,”i”),i=0;i

Teknoloji ve Finans Ayrışıyor

Küresel ekonomi genel olarak baskı altındayken bazı sektörler olumlu ayrışıyor.

• Yapay zekâ yatırımları teknoloji sektörünü destekliyor
• Piyasa volatilitesi finans şirketlerine gelir sağlıyor

Örneğin:

• Güney Kore, çip ihracatı sayesinde güçlü büyüme kaydetti
• London Stock Exchange Group artan işlem hacimleriyle güçlü gelir açıkladı

Kritik Risk: Hürmüz Boğazı

Küresel ekonomi açısından en büyük belirsizliklerden biri, Strait of Hormuz’ndaki durum.

Boğazdaki aksaklıkların devam etmesi:

• Enerji fiyatlarını yüksek tutuyor
• Küresel ticareti aksatıyor
• Ekonomik büyüme üzerinde baskı yaratıyor

IMF’den Uyarı: Resesyon Riski Artıyor

International Monetary Fund, küresel büyüme tahminini %3,1’e düşürdü.

Fon, mevcut gelişmelerin sürmesi halinde:

• Daha olumsuz bir senaryo
• Hatta küresel resesyon

riskinin artabileceğini vurguladı.

Uzmanlar: Etkiler Kalıcı Olabilir

Oxford Economics’e göre enerji şoklarının etkisi yıllarca sürebilir.

Geçmiş örnekler:

• Yom Kippur War
• 2022 Rusya-Ukrayna savaşı

bu tür krizlerin uzun vadeli etkiler yarattığını gösteriyor.

Araştırmaya göre her dört şirketten biri, mevcut krizin etkilerinin yıl sonrasına sarkacağını düşünüyor.

Genel Görünüm: Kırılgan Denge

Küresel ekonomi şu anda hassas bir dengede:

• Yükselen enerji fiyatları
• Artan enflasyon
• Zayıflayan büyüme

Bu üçlü baskı, önümüzdeki dönemde piyasalarda dalgalanmanın süreceğine işaret ediyor.

Kaynak: Reuters, S&P Global

Atilla Yeşilada ve Güldem Atabay tarafından kaleme alınan özel raporlarımıza abone olmak ister misiniz? Raporlarımız kurumsal müşterilere yöneliktir. Abonelik ücretlidir. Koşulları öğrenmek için bize e-mail atın: [email protected]