Tim Ash: Şimşek’in Alternatifi Ne?

Ekonomist Timothy Ash, Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek’in ekonomi programına yönelik eleştirilerin arttığı bir dönemde önemli bir soruyu gündeme taşıyor: Alternatif ne? Ash’e göre mevcut program eksiklerine rağmen önemli başarılar elde etti ve ani politika değişikliği Türkiye ekonomisini yeniden kırılgan bir sürece sürükleyebilir.

Şimşek’e Yönelik Eleştiriler Artıyor

Son dönemde Türkiye’de ekonomi yönetimine yönelik eleştirilerin yoğunlaştığı görülüyor. Özellikle bazı medya organları, Mehmet Şimşek’in uyguladığı ekonomi programının başarısız olduğu yönünde görüşler dile getiriyor.

Benzer eleştirilerin geçmişte eski Merkez Bankası Başkanı Naci Ağbal için de yapıldığını hatırlatan Ash, o dönemde alınan kararların Türkiye ekonomisi açısından ciddi maliyetler doğurduğuna dikkat çekiyor.

Program Kusursuz Değil Ama Alternatifsiz mi?

Ash’e göre Şimşek’in ekonomi programı eleştiriden muaf değil. Özellikle enflasyonla mücadelede başlangıçta daha agresif bir sıkılaşma yapılması gerektiği görüşü öne çıkıyor. Ancak bu noktada büyüme ile enflasyon arasındaki denge, siyasi tercihlerin belirleyici olduğu bir alan olarak öne çıkıyor.

Programın başlangıcında büyümede sert bir yavaşlamayı önleme amacıyla daha ılımlı bir politika tercih edildiğini belirten Ash, bunun sonucunda enflasyonun daha yüksek ve kalıcı kaldığını ifade ediyor.

/*! This file is auto-generated */!function(d,l){“use strict”;l.querySelector&&d.addEventListener&&”undefined”!=typeof URL&&(d.wp=d.wp||{},d.wp.receiveEmbedMessage||(d.wp.receiveEmbedMessage=function(e){var t=e.data;if((t||t.secret||t.message||t.value)&&!/[^a-zA-Z0-9]/.test(t.secret)){for(var s,r,n,a=l.querySelectorAll(‘iframe[data-secret=”‘+t.secret+'”]’),o=l.querySelectorAll(‘blockquote[data-secret=”‘+t.secret+'”]’),c=new RegExp(“^https?:$”,”i”),i=0;i

Zorlu Şartlara Rağmen Gelen Başarılar

Şimşek’in göreve geldiği 2023 ortasından bu yana ciddi dış ve iç şoklarla karşı karşıya kaldığına dikkat çeken Ash, bu süreci etkileyen başlıca faktörleri şöyle sıralıyor:

Seçim sonrası kur düzeltmesi beklentileri
Ekrem İmamoğlu süreciyle artan siyasi riskler
Tarım sektöründe olumsuz iklim koşulları
Hizmet sektöründeki yapısal sorunlar
ABD-İran gerilimi ve artan jeopolitik riskler

Buna rağmen elde edilen sonuçlar dikkat çekici:

Enflasyon %70’lerden %30’ların üzerine geriledi
Kur korumalı mevduat (KKM) büyük ölçüde tasfiye edildi
Döviz rezervleri 200 milyar doların üzerine çıktı
Dış finansman ihtiyacı karşılandı
Türk lirasında görece istikrar sağlandı
Dolarizasyon eğilimi durdu
Türkiye’nin borçlanma maliyetleri düştü
Bütçe açığı kontrol altına alındı

Ash, bu performansın 2023 başında öngörülmesinin zor olduğunu ve mevcut sonuçların önemli bir başarıya işaret ettiğini vurguluyor.

Vergi Politikası ve Kayıt Dışı Ekonomiyle Mücadele

Şimşek’in kamu maliyesinde sağladığı iyileşmenin arkasında, kayıt dışı ekonomiyle mücadele ve vergi tahsilatındaki artışın önemli rol oynadığı belirtiliyor.

Teknolojinin etkin kullanımı ve vergi denetimlerinin artırılması sayesinde gelirlerin yükseldiğini ifade eden Ash, bu alandaki başarının önceki dönemlere kıyasla dikkat çekici olduğunu belirtiyor.

Kur Politikası Tartışmaları

Jeopolitik gelişmelerin etkisiyle Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın (TCMB) döviz rezervlerini kullanarak kuru savunması da tartışma konusu.

Bazı ekonomistler, Mısır örneğinde olduğu gibi kurun daha fazla değer kaybetmesine izin verilmesi gerektiğini savunurken, Ash bu yaklaşımın Türkiye açısından riskli olabileceğini ifade ediyor.

Türkiye’nin enerji ithalatına bağımlılığı nedeniyle petrol fiyatlarındaki her 10 dolarlık artışın cari açığı 4-5 milyar dolar artırdığına dikkat çeken Ash, kurda sert bir değer kaybının enflasyonu daha da yukarı çekebileceğini vurguluyor.

İhracatçılar ve Rekabet Gücü Sorunu

Reel olarak değer kazanan TL, özellikle ihracatçılar açısından rekabet gücü kaybı yaratıyor. Türkiye’nin pahalı bir ülke haline geldiği yönündeki algı da güçleniyor.

Ash’e göre bu sorunun çözümü kur üzerinden değil, yapısal reformlar yoluyla sağlanmalı. Daha erken ve güçlü bir sıkılaşmanın enflasyonu daha hızlı düşürebileceğini, bunun da reel değerlenmeyi sınırlayabileceğini ifade ediyor.

“Şimşek Giderse Ne Olur?”

Ash’in en kritik sorusu ise burada ortaya çıkıyor: Şimşek’in alternatifi ne?

Ekonomi politikasında gevşeme, daha hızlı faiz indirimleri ve daha zayıf bir TL önerilerinin ciddi riskler taşıdığını belirten Ash, bu tür bir senaryonun enflasyonu yeniden yükselteceğini ve ekonomik istikrarı bozacağını ifade ediyor.

Şimşek’in görevden alınmasının ise Türkiye’yi yeniden sistemik risklerin konuşulduğu bir döneme geri götürebileceği uyarısında bulunuyor.

Çözüm: Yapısal Reformlar

Türkiye’nin karşı karşıya olduğu rekabet gücü sorununa kalıcı çözümün yapısal reformlardan geçtiğini vurgulayan Ash, şu alanlara dikkat çekiyor:

Avrupa ile daha derin ekonomik entegrasyon
Savunma sanayii üzerinden iş birliği
Eğitim reformu
Tarımda verimlilik artışı
Enerji verimliliği ve dışa bağımlılığın azaltılması
Kayıt dışı ekonominin azaltılması

Bu reformların hızlandırılması gerektiğini belirten Ash, Türkiye-AB ilişkilerinin yeniden canlandırılmasının kritik önemde olduğunu ifade ediyor.

Avrupa ve Türkiye: Stratejik Zorunluluk

Ash, Avrupa’nın Türkiye ile ilişkilerinde daha yapıcı bir yaklaşım benimsemesi gerektiğini savunuyor. Rusya tehdidi ve ABD’nin bölgedeki rolünün azalması, Türkiye’yi Avrupa için daha kritik bir ortak haline getiriyor.

Türkiye’nin NATO içindeki rolü, askeri kapasitesi ve savunma sanayiindeki gelişmişliği dikkate alındığında, iki taraf arasındaki iş birliğinin artırılmasının hem ekonomik hem de stratejik açıdan önemli olduğu vurgulanıyor.

Kaynak: Timothy Ash, yazarın izniyle yeniden yayınlanmıştır