İran kaynaklı enerji şoku küresel enflasyon baskılarını artırırken, Türkiye’de TCMB’nin kur politikasında daha hızlı bir ayarlamaya gidebileceği konuşuluyor. Artan maliyet baskılarına karşın talep tarafındaki yavaşlama dengeleyici olurken, kurun mevcut seyri ihracat açısından risk yaratıyor.
Enerji Şoku Küresel Görünümü Bozuyor
İran’ın Hürmüz Boğazı üzerindeki kısıtlamaları, enerji arzını sekteye uğratarak küresel enflasyon baskısını artırıyor. Ateşkese rağmen sevkiyatın aksaması, fiziksel piyasalardaki sıkışıklığı net biçimde ortaya koyuyor.
Özellikle:
- Avrupa’da jet yakıtı krizi derinleşiyor
- Büyük havayolları uçuş iptallerine başladı
- Singapur’da jet yakıtı fiyatı %100 artarak 185 dolara ulaştı
Bu gelişmeler, jeopolitik risk priminin yüksek kalmaya devam edeceğine işaret ediyor.
Enflasyon Baskısı Sürerken Talep Zayıflıyor
Maliyet tarafında güçlü baskılar sürse de, talep tarafındaki yavaşlama dikkat çekiyor. Bu durum enflasyon açısından kısmi dengeleyici bir unsur olarak öne çıkıyor.
TCMB’nin Nisan ayı PPK metni de bu çerçevede:
- Görece güvercin bulundu
- Büyüme-enflasyon dengesi gözetildi
- Daha temkinli bir politika patikasına işaret etti
TCMB Rezervlerinde Toparlanma
TCMB’nin net yabancı para pozisyonu savaş öncesinde 70 milyar dolar seviyesindeyken hızla 8 milyar dolara kadar gerilemişti. Ateşkes sonrası ise yeniden toparlanma görüldü:
- Net pozisyon: 35 milyar dolar
- Brüt rezervler: 174,5 milyar dolar (son 1 ayın zirvesi)
Ayrıca yurtiçi yerleşiklerin döviz talebinin sınırlı kalması da dikkat çekiyor.
Reel Sektörde Kırılganlık Artıyor
TCMB verilerine göre reel sektörün net döviz pozisyon açığı Şubat itibarıyla:
- 200 milyar dolar seviyesine ulaştı
- 2018’den bu yana en yüksek düzey
Şirketlerin döviz borçlanmasının temel nedeni ise yüksek TL faizleri:
- Kredi faizleri %50–70 bandında
- TL ile finansman maliyeti sürdürülemez seviyede
Enflasyon Beklentileri Bozuluyor
Nisan ayı verileri, beklentilerdeki kötüleşmenin hızlandığını gösteriyor:
- Hanehalkı ve şirketlerde enflasyon beklentileri yükseldi
- Enflasyonun düşeceğine inananların oranı geriledi
Jeopolitik riskler ve enerji fiyatları bu bozulmayı tetikliyor.
/*! This file is auto-generated */!function(d,l){“use strict”;l.querySelector&&d.addEventListener&&”undefined”!=typeof URL&&(d.wp=d.wp||{},d.wp.receiveEmbedMessage||(d.wp.receiveEmbedMessage=function(e){var t=e.data;if((t||t.secret||t.message||t.value)&&!/[^a-zA-Z0-9]/.test(t.secret)){for(var s,r,n,a=l.querySelectorAll(‘iframe[data-secret=”‘+t.secret+'”]’),o=l.querySelectorAll(‘blockquote[data-secret=”‘+t.secret+'”]’),c=new RegExp(“^https?:$”,”i”),i=0;i
Kritik Başlık: Kur Politikası Değişebilir
Mevcut tabloda TL’nin reel değerlenmesi ihracatçıları zorlamaya başladı.
Bu nedenle:
- USD/TRY’de yıl sonu beklentisi 51–52 bandı
- Kur artış hızının mevcut %1 seviyesinden yukarı çıkabileceği öngörülüyor
TCMB’nin “bebek adımlarıyla” yürüttüğü kur politikasını hızlandırabileceği değerlendiriliyor.
Yabancı Girişi ve CDS Sinyali
Son veriler, yabancı yatırımcı ilgisinde toparlanmaya işaret ediyor:
- Hisse senetlerine haftalık 0,6 milyar dolar giriş
- CDS risk priminde düşüş
- Türkiye algısında iyileşme
Bu gelişmeler, borsada yeniden alım fırsatlarının tartışılmasına yol açıyor.
Küresel Gündem: Merkez Bankaları ve Fed Tartışması
Küresel tarafta ana gündem yine merkez bankaları:
- Fed’in faizleri sabit tutması bekleniyor
- Avrupa ve İngiltere’de “bekle-gör” yaklaşımı öne çıkıyor
- Vadeli piyasalarda yıl sonuna kadar faiz artışı fiyatlanıyor
Fed tarafında ise dikkat çeken gelişme:
- Jerome Powell hakkındaki soruşturmanın kapanması
- Kevin Warsh’un başkanlık yolunun açılması
Warsh’un daha sıkı ve farklı bir para politikası yaklaşımı getirebileceği değerlendiriliyor.
Piyasalar: Yapay Zekâ Rallisi Devam Ediyor
Enerji risklerine rağmen küresel piyasalarda risk iştahı korunuyor:
- Nasdaq yükselişini sürdürüyor
- Asya borsalarında rekorlar görülüyor
- Çip hisseleri güçlü performans sergiliyor
Bu hafta teknoloji devlerinin bilançoları kritik olacak:
- Microsoft, Alphabet, Amazon, Meta (Çarşamba)
- Apple (Perşembe)
Emtia ve Kripto Cephesi
- Brent petrol: 107 dolar (3 haftanın zirvesi)
- LNG fiyatları: %60 artış
- Altın: 4.700 dolar üzerinde
- Bitcoin: 80.000 dolara yaklaşıyor
Sonuç: Denge Arayışı
Türkiye ekonomisi açısından tablo net:
- Enflasyon baskısı sürüyor
- Talep zayıflıyor
- Kur politikası kritik hale geliyor
TCMB’nin önümüzdeki dönemde:
- Kur artışını hızlandırması
- Finansal istikrarı gözetmesi
- Enflasyon beklentilerini yönetmesi
gerekecek.
Emre Değirmencioglu, Kıbrıs İktisat Bankası

