UNCTAD: Hürmüz Boğazı’ndaki kesinti küresel ekonomide baskıyı artırıyor

UNCTAD’ın ikinci hızlı değerlendirme raporuna göre Hürmüz Boğazı’ndaki fiili kapanma, enerji akışlarını kesintiye uğratarak küresel ekonomide zincirleme etkiler yaratıyor. Artan enerji fiyatları, zayıflayan ticaret ve sıkılaşan finansal koşullar özellikle gelişmekte olan ülkeler üzerinde ciddi baskı oluşturuyor.

Hürmüz’de trafik neredeyse durdu

Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Konferansı (UNCTAD), Orta Doğu’daki savaşın küresel etkilerinin hızla derinleştiğini açıkladı.

Rapora göre:

• Hürmüz Boğazı’ndan geçen günlük gemi sayısı
  Şubat’ta 130 civarındayken Mart’ta 6’ya düştü
• Bu, yaklaşık %95’lik dramatik bir daralmaya işaret ediyor

Bu gelişme, küresel enerji ticaretinin en kritik arterlerinden birinin fiilen durma noktasına geldiğini gösteriyor.

Enerji şoku küresel ekonomiye yayılıyor

UNCTAD’a göre savaşın etkisi en hızlı şekilde enerji kanalı üzerinden hissediliyor:

• Petrol ve gaz fiyatları sert yükseldi
• Taşıma maliyetleri belirgin şekilde arttı
• Üretim ve lojistik maliyetleri küresel ölçekte yukarı taşındı

Özellikle:

• Petrol tankerleri ve LNG taşımacılığı en ağır darbeyi aldı
• Konteyner ve kuru yük taşımacılığı ise dolaylı maliyet baskısı altında

Bu durum, küresel tedarik zincirlerinde maliyet enflasyonunu hızlandırıyor.

Ticaret ve büyümede yavaşlama

2026 yılına güçlü başlayan küresel ticaretin ivme kaybetmesi bekleniyor:

• 2025’te %4,7 olan ticaret büyümesi
• 2026’da %1,5 – %2,5 bandına gerileyebilir

Küresel büyüme tarafında ise:

• 2025: %2,9
• 2026: %2,6

seviyesine düşüş öngörülüyor.

Bu tablo, arz şokunun hem fiyatları artırdığını hem de talebi baskıladığını ortaya koyuyor.

Belirsizlik ve jeopolitik riskler artıyor

Raporda dikkat çekilen bir diğer kritik unsur ise artan belirsizlik:

• Sigorta ve navlun maliyetleri yükseliyor
• Finansal oynaklık artıyor
• Yatırım iştahı zayıflıyor

Aynı zamanda:

• Gelir eşitsizliği
• Yavaş büyüme
• Artan yaşam maliyetleri

gibi yapısal sorunlar daha görünür hale geliyor.

Finansal piyasalarda baskı artıyor

Gelişmekte olan ülkeler, finansal tarafta daha sert etkileniyor:

• Yatırımcılar riskli varlıklardan çıkıyor
• Hisse senedi, tahvil ve para birimlerinde satışlar hızlanıyor
• Yerel para birimleri değer kaybediyor

Bu durum:

• Enerji ve gıda ithalatını daha pahalı hale getiriyor
• Borçlanma maliyetlerini yükseltiyor

Son haftalarda gelişmekte olan ülkelerde tahvil faizlerinde belirgin artış gözleniyor.

En kırılgan grup: Gelişmekte olan ülkeler

UNCTAD’a göre en ağır etki:

• Enerji ithalatına bağımlı
• Finansal tamponları sınırlı
• Borç yükü yüksek

ülkelerde hissediliyor.

Öne çıkan riskler:

• Artan enerji, gıda ve gübre maliyetleri
• Zayıflayan dış talep
• Politika alanının daralması

Ayrıca:

• Dünya genelinde 3,4 milyar insan,
  sağlık ve eğitimden daha fazla kaynağı borç servisine ayıran ülkelerde yaşıyor

Bu da yeni şoklara karşı kırılganlığı artırıyor.

Sonuç: Zincirleme kriz riski büyüyor

UNCTAD değerlendirmesine göre:

• Enerji arzındaki kesinti
• Artan fiyatlar
• Zayıflayan ticaret
• Sıkılaşan finansal koşullar

➡️ Küresel ölçekte geniş tabanlı bir ekonomik baskı yaratıyor.

Eğer mevcut kesintiler devam ederse:

➡️ Bu durum küresel çapta zincirleme bir krize dönüşebilir.