TCMB Analizi: Kart Limitleri Arttıkça Borçlanma Eğilimi Güçleniyor

TCMB’nin analizine göre kredi kartı bakiyesi ile gelir düzeyi arasında güçlü bir ilişki bulunuyor. Kart limitlerinin gelir artışından daha hızlı yükseldiği durumlarda, bireylerin borçlanma eğiliminin belirgin biçimde arttığı görülüyor. Yaklaşık 7 milyon kişinin verisiyle yapılan çalışmaya göre, gelirine kıyasla daha yüksek kredi kartı limitine sahip olan kişiler, limitlerini daha düşük oranda kullanmalarına rağmen daha yüksek kart borcu taşıyor.

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın (TCMB) Ekonomi Notları’nda yayımlanan “Kredi Kartı Kullanım Eğilimleri: Gelir Düzeyi ve Limitlerin Rolü” başlıklı çalışmada, kredi kartı bakiyesi ile gelir arasındaki ilişki detaylı biçimde incelendi.

Analiz sonuçlarına göre, kart limitleri gelirden daha hızlı arttığında borçlanma eğilimi önemli ölçüde güçleniyor. Gelirinin üzerinde limite sahip bireyler, kart limitlerini tam olarak doldurmasalar bile daha yüksek düzeyde kredi kartı borcu taşıyor.

Kredi kartı borcu 1,9 trilyon TL’ye ulaştı

TCMB’nin değerlendirmesine göre kredi kartları, Türkiye’de tüm gelir gruplarında hem ödeme aracı hem de borçlanma aracı olarak yoğun şekilde kullanılıyor. Kredi Kayıt Bürosu (KKB) verilerine göre, 2024 yıl sonu itibarıyla kredi kartı borcu bulunan yaklaşık 29 milyon kişinin toplam borç bakiyesi 1,9 trilyon TL’ye ulaştı.

Borçların dağılımının dengeli olmadığı da dikkat çekiyor. Yaklaşık 15 milyon kişinin kredi kartı borcu 25 bin TL’nin altında kalırken, 150 bin TL’nin üzerinde borcu olan 2,9 milyon kişi toplam borcun yarısından fazlasını oluşturuyor.

2024 yılı sonunda kişi başına düşen ortalama kredi kartı bakiyesi 66 bin TL’ye yükselirken, yıllık artış oranı yüzde 52 oldu. KKB verilerinin SGK 4A kapsamındaki ücretli çalışanların gelir bilgileriyle karşılaştırılması sonucu yaklaşık 7 milyon kişi üzerinde yapılan analiz, gelir ile kredi kartı bakiyesi arasında güçlü ve pozitif bir ilişki olduğunu ortaya koydu. Buna göre, gelirdeki her 1 TL’lik artış kredi kartı bakiyesini ortalama 0,77 TL artırıyor.

Kredi kartı kullanım oranı düşük gelir grubunda yaklaşık yüzde 40 seviyesindeyken, üst gelir grubunda bu oran yüzde 90’a yaklaşıyor. Buna karşın, limit doluluk oranı üst gelir grubunda daha düşük seyrediyor. Bu durum, yüksek gelirli bireylerin kredi kartı dışında alternatif finansman kaynaklarına daha kolay erişebilmesiyle ilişkilendiriliyor.

Araştırmanın öne çıkan bulgularından biri de kart limitlerindeki artış hızının borçlanma davranışı üzerindeki etkisi oldu. Kart limiti artışının gelir artışını aştığı durumlarda, kredi kartı bakiyesinin gelire duyarlılığı artıyor. Bu da kart limitlerinin yalnızca harcama kapasitesini değil, aynı zamanda borçlanma eğilimini de doğrudan etkilediğini gösteriyor.