Çin’de yüksek teknoloji hamlesi büyümeyi kurtaramıyor

ABD merkezli araştırma kuruluşu Rhodium Group, Çin ekonomisine ilişkin yayımladığı raporda, Pekin’in yapay zekâ, robotik ve elektrikli araçlar gibi yeni nesil sektörlere yönelmesinin, ülkenin uzun süredir devam eden emlak krizini telafi etmek için yetersiz kaldığını vurguladı.

Rapora göre 2023–2025 döneminde yapay zekâ, robotik ve elektrikli araçlar gibi yeni sektörler ekonomik büyümeye yalnızca 0,8 puanlık katkı sağladı. Buna karşılık, emlak başta olmak üzere geleneksel sektörlerde toplam 6 puanlık bir daralma yaşandı. Analiz, Çin’in resmi verileri ile sektör bazlı kaynaklara dayanıyor.

Teknolojik özerklik hedefi, ekonomik tabloyu değiştirmiyor

Bu bulgular, Çin’in ABD kaynaklı kısıtlamalara yanıt olarak teknolojik özerkliğini artırmaya çalıştığı bir dönemde geldi. Mart ayında fiilen başlayacak yeni beş yıllık kalkınma planı kapsamında Pekin yönetimi, ileri teknolojilere yönelik devlet yatırımlarını ve teşvikleri artırmayı hedefliyor.

Ancak Rhodium Group ortaklarından Logan Wright’a göre mevcut strateji yetersiz. Wright, CNBC’ye yaptığı değerlendirmede, “Çin’in büyüme stratejisi bu haliyle çalışmayacak. Mevcut politikalarla hedeflenen GSYH büyüme oranlarına ulaşmaları zor” ifadelerini kullandı.

%5 büyüme hedefi için dev yatırım gerekiyor

Çin yönetimi son yıllarda yıllık yaklaşık %5 büyüme hedefi koyuyor. Ancak Rhodium Group’a göre bu seviyenin korunabilmesi için yeni sektörlerin önümüzdeki beş yılda yedi kat büyümesi gerekiyor. Bu da yıllık yaklaşık 2 puanlık ek yatırım artışı anlamına geliyor.

Sadece 2026 yılı için ihtiyaç duyulan ek yatırım tutarının 2,8 trilyon yuan olduğu belirtiliyor. Bu rakam, 2025 seviyelerinin yaklaşık %120 üzerinde. Rapora göre yapay zekâ ve robotik yatırımları kısa vadede artabilir; ancak diğer yeni sektörlerin bu hızda büyümeyi sürdürmesi zor.

Özellikle elektrikli araç sektöründe büyümenin zirveye ulaştığı ve önümüzdeki yıllarda üretim artış hızının yavaşlayabileceği ifade ediliyor.

Gayrimenkul krizi ekonomiyi aşağı çekiyor

Pekin, yüksek teknolojiye öncelik verirken yıllardır süren emlak krizini çözmekte daha isteksiz bir tablo çiziyor. Bir dönem ekonominin dörtte birinden fazlasını oluşturan gayrimenkul sektöründe, yeni konut satışları geçen yıl 2009’dan bu yana en düşük seviyelere geriledi.

Küresel yatırım şirketi KKR tarafından yayımlanan makroekonomik görünüm raporuna göre, emlak sektöründeki zayıflık 2026 yılında Çin’in GSYH büyümesinden 1,2 puan götürecek. Dijital teknolojilerden beklenen 2,6 puanlık katkıya rağmen toplam büyüme tahmini %4,6 ile sınırlı kalıyor.

KKR, 2027’de emlak kaynaklı baskının azalabileceğini öngörse de dijital sektörlerde ve tüketici talebinde güçlü bir toparlanma beklemiyor.

İstihdam ve ticaret riskleri öne çıkıyor

Rhodium Group analizine göre, yüksek teknoloji sektörleri daha yüksek ücretler sunsa da geleneksel sektörlere kıyasla çok daha az istihdam yaratıyor. Fabrikalarda artan otomasyon ve Çin’in küresel imalat içindeki %30’luk payı, önümüzdeki on yılda 100 milyon kişinin işini kaybetmesine yol açabilir.

Genç işsizlik oranı hâlâ yüksek seyrederken, iç talebin yeni yatırımlarla canlandırılamaması Çin’i daha fazla ihracata bağımlı hale getiriyor. Bu da ekonomiyi yeni gümrük tarifeleri ve ticaret kısıtlamalarına karşı savunmasız bırakıyor.

Nitekim ABD’nin yanı sıra Avrupa Birliği ve Meksika da son dönemde Çin menşeli ürünlere yönelik gümrük vergilerini artırdı.

Pekin: Uzun vadeli dönüşüm şart

Çinli yetkililer ise kısa vadeli büyümeden ziyade uzun vadeli dönüşüme vurgu yapıyor. Çin Ticaret Bakanlığı yetkililerinden Zhang Jianping, politikaların çok yıllı bir inovasyon stratejisine dayandığını ve çelik ile gayrimenkul gibi geleneksel sektörlerin de yeni teknolojilerle dönüşmesi gerektiğini savundu.

Kaynak: CNBC, Rhodium Group, KKR

Atilla Yeşilada ve Güldem Atabay tarafından kaleme alınan özel raporlarımıza abone olmak ister misiniz? Raporlarımız kurumsal müşterilere yöneliktir. Abonelik ücretlidir. Koşulları öğrenmek için bize e-mail atın: [email protected]