Küresel petrol stokları alarm veriyor: Dünya Resesyona Koşuyor

Ortadoğu’daki savaş küresel enerji piyasalarında tarihi bir arz krizine yol açarken, dünya petrol stokları Nisan ayında rekor hızda eridi. Uzmanlar özellikle Hürmüz Boğazı’ndaki riskler nedeniyle yaz aylarında petrol fiyatlarında yeni bir sıçrama yaşanabileceği uyarısında bulunuyor. Buna karşın ABD ile İran arasında olası bir anlaşma beklentisi piyasaları kısa vadede rahatlattı; petrol fiyatları gerilerken küresel borsalarda güçlü yükseliş görüldü. Ancak analistler asıl enerji krizinin henüz başlamamış olabileceğini düşünüyor.

Küresel petrol stoklarında tarihi düşüş

S&P Global Energy verilerine göre küresel ham petrol stokları Nisan ayında yaklaşık 200 milyon varil azaldı.

Bu, günlük bazda yaklaşık 6,6 milyon varillik düşüş anlamına geliyor ve modern enerji piyasaları tarihinde görülen en sert stok erimelerinden biri olarak kayda geçti.

Üstelik bu düşüş, petrol fiyatlarındaki yükseliş nedeniyle talebin günlük yaklaşık 5 milyon varil gerilemesine rağmen yaşandı. Uzmanlara göre Covid-19 dönemi dışında böylesine sert bir talep daralması daha önce görülmemişti.

S&P Global petrol araştırmaları başkanı Jim Burkhard, yaşanan gelişmeyi “devasa” olarak nitelendirirken, normal şartlarda küresel stok hareketlerinin birkaç yüz bin ile 1 milyon varil arasında değiştiğini hatırlattı.

Burkhard’a göre İran savaşı nedeniyle piyasadan şimdiye kadar toplam 1 milyar varillik petrol kaybı yaşandı.

Hürmüz Boğazı enerji piyasalarının merkezinde

Petrol fiyatlarındaki yükselişin temel nedeni, İran ile ABD’nin Hürmüz Boğazı üzerindeki fiili kısıtlamaları ve bölgedeki enerji altyapısına yönelik saldırılar oldu.

Hürmüz Boğazı, dünya petrol ticaretinin en kritik geçiş noktalarından biri olarak görülüyor.

Şubat sonunda başlayan savaş sonrası Brent petrol hızla yükselmiş, bazı günlerde 110 doların üzerine çıkmıştı.

Uzmanlar, küresel stokların kritik seviyelerin altına inmesi durumunda petrol fiyatlarında çok daha sert yükselişler yaşanabileceği konusunda uyarıyor.

Bazı trader’lar piyasaların “kırılma noktasına” yalnızca birkaç hafta uzaklıkta olduğunu düşünüyor.

Küresel rezervler sekiz yılın en düşük seviyesine yaklaşıyor

Goldman Sachs verilerine göre dünya petrol stokları son sekiz yılın en düşük seviyelerine yaklaşmış durumda.

Banka ayrıca küresel rafine ürün stoklarının — benzin, dizel ve jet yakıtı dahil — yalnızca 45 günlük arz seviyesine gerilediğini belirtti.

Özellikle Asya ve Afrika’daki stok düşüşlerinin çok sert olduğu ifade ediliyor.

Kuzey Avrupa’da jet yakıtı stokları son altı yılın en düşük seviyesine inerken, ABD’de benzin stoklarının yaz sezonunda tarihi dip seviyelere gerileyebileceği tahmin ediliyor.

Morgan Stanley’e göre ABD’de her 11 varil petrolden biri doğrudan sürücüler tarafından tüketiliyor.

Benzin fiyatlarının galon başına 4,50 dolara yaklaşmasına rağmen Amerikalı tüketicilerin henüz ciddi bir tüketim kısıntısına gitmediği belirtiliyor.

“Krizin en kötü kısmı henüz gelmedi”

Jim Burkhard, ABD’nin krizden henüz tam anlamıyla etkilenmediğini düşünüyor.

ABD ham petrol stoklarının geçen yılın aynı dönemine göre hâlâ daha yüksek seviyede olduğunu belirten Burkhard, küresel stok düşüşünün büyük bölümünün Asya’da yaşandığını söyledi.

Ancak uzmanlara göre ABD stoklarında sert bir düşüş başlaması durumunda küresel piyasalarda gerçek panik havası oluşabilir.

Burkhard, “Krizin en kötü kısmı önümüzde” ifadelerini kullandı.

İran anlaşması umudu piyasaları rahatlattı

Öte yandan ABD ile İran arasında olası bir anlaşma ihtimali küresel piyasalarda kısa vadeli iyimserlik yarattı.

Küresel hisse senedi piyasaları New York’tan Londra’ya ve Tokyo’ya kadar yükseliş kaydederken, petrol fiyatları geri çekildi.

ABD tipi ham petrolün varil fiyatı yeniden 100 doların altına geriledi.

Tahvil faizlerinde de düşüş görülürken, yatırımcıların Fed faiz artırımı beklentilerini azaltmaya başladığı gözlendi.

Dolar endeksi ise savaş öncesi seviyelere yakın seyretmeye başladı.

Trump: “Savaş bitebilir”

Donald Trump yaptığı açıklamada İran savaşının sona ermesi için “çok iyi bir ihtimal” bulunduğunu söyledi.

Trump, Çin ziyaretinden önce bir anlaşmaya varılmasının mümkün olabileceğini belirtti.

Konuya yakın kaynaklara göre İran, ABD’nin sunduğu memorandum teklifini değerlendiriyor.

Taslağın kabul edilmesi halinde Hürmüz Boğazı’nın kademeli olarak yeniden açılması ve liman ablukanın kaldırılması gündeme gelebilir.

Çin devreye girdi

Çin yönetimi de enerji krizinin derinleşmesinden ciddi biçimde endişe duyuyor.

Pekin’in üst düzey diplomatı, İranlı mevkidaşıyla yaptığı görüşmede Hürmüz Boğazı’nın hızla yeniden açılması çağrısında bulundu.

Bu girişim, Çin Devlet Başkanı Xi Jinping ile Trump arasında yapılacak kritik görüşme öncesinde dikkat çekici bir diplomatik hamle olarak değerlendiriliyor.

Fed cephesinde belirsizlik sürüyor

Piyasalar bir yandan da ABD istihdam verilerine odaklanmış durumda.

Son veriler ABD iş gücü piyasasında toparlanma işaretleri verirken, Fed yetkilileri enflasyon risklerinin hâlâ ciddi boyutta olduğunu düşünüyor.

St. Louis Fed Başkanı Alberto Musalem ekonomik görünüm konusunda büyük belirsizlikler bulunduğunu ancak enflasyon risklerinin istihdam risklerinden daha yüksek olduğunu söyledi.

ABD Hazine Bakanlığı ise artan borçlanma ihtiyacını karşılamak için kısa vadeli tahvil ihraçlarına ağırlık vermeyi sürdüreceğini açıkladı.

Tüm bu gelişmeler, küresel enerji krizinin yalnızca petrol piyasalarını değil, aynı zamanda merkez bankalarının faiz politikalarını, büyüme görünümünü ve finansal piyasaları da derinden etkilemeye devam edeceğini gösteriyor.

Atilla Yeşilada ve Güldem Atabay tarafından kaleme alınan özel raporlarımıza abone olmak ister misiniz? Raporlarımız kurumsal müşterilere yöneliktir. Abonelik ücretlidir. Koşulları öğrenmek için bize e-mail atın: [email protected]

Kaynak:   FT