Atlantik akıntısı çöküşe sanılandan daha yakın: Bilim insanlarından korkutan uyarı

Yeni araştırmalar, küresel iklim sisteminin kilit bileşenlerinden biri olan Atlantik akıntı sisteminin (AMOC) beklenenden çok daha hızlı zayıfladığını ortaya koydu. Bilim insanları, bu eğilimin devam etmesi halinde Avrupa, Afrika ve Amerika kıtaları için “felaket senaryoları”nın devreye girebileceği uyarısında bulunuyor.

AMOC için alarm zilleri çalıyor

Bilim dünyasında uzun süredir takip edilen Atlantik Meridyonal Devridaim Dolaşımı (AMOC) için yeni bulgular endişe verici.

Araştırmaya göre:

• AMOC, son 1600 yılın en zayıf seviyesinde
• 2100’e kadar %42–58 arasında yavaşlama bekleniyor
• Bu düzey, sistemin çöküşe sürüklenmesi için kritik eşik olarak görülüyor

Bilim insanları, önceki modellerde “en kötümser” görülen senaryoların aslında gerçeğe daha yakın olduğunu belirtiyor.

Çöküş olursa ne olur?

AMOC, tropikal bölgelerden Avrupa’ya sıcak su taşıyan ve küresel iklimi dengeleyen dev bir okyanus sistemi.

Olası bir çöküşün etkileri:

• Batı Avrupa’da sert kışlar ve kurak yazlar
• Tropikal yağış kuşağının kayması
• Atlantik kıyılarında deniz seviyesinin 50–100 cm yükselmesi
• Tarım ve gıda üretiminde ciddi aksaklıklar

Bu değişimlerin milyonlarca insanın yaşamını doğrudan etkileyeceği belirtiliyor.

/*! This file is auto-generated */!function(d,l){“use strict”;l.querySelector&&d.addEventListener&&”undefined”!=typeof URL&&(d.wp=d.wp||{},d.wp.receiveEmbedMessage||(d.wp.receiveEmbedMessage=function(e){var t=e.data;if((t||t.secret||t.message||t.value)&&!/[^a-zA-Z0-9]/.test(t.secret)){for(var s,r,n,a=l.querySelectorAll(‘iframe[data-secret=”‘+t.secret+'”]’),o=l.querySelectorAll(‘blockquote[data-secret=”‘+t.secret+'”]’),c=new RegExp(“^https?:$”,”i”),i=0;i

Bilim insanlarından sert uyarılar

Araştırmayı yöneten Dr. Valentin Portmann, sistemin beklenenden daha hızlı zayıfladığına dikkat çekerek şunları söyledi:

Almanya’daki Potsdam İklim Araştırmaları Enstitüsü’nden Prof. Stefan Rahmstorf ise daha çarpıcı bir uyarıda bulundu:

Rahmstorf’a göre, bu tür bir dönüşüm Dünya’nın son 100 bin yıllık tarihinde en dramatik iklim değişimlerine yol açtı.

/*! This file is auto-generated */!function(d,l){“use strict”;l.querySelector&&d.addEventListener&&”undefined”!=typeof URL&&(d.wp=d.wp||{},d.wp.receiveEmbedMessage||(d.wp.receiveEmbedMessage=function(e){var t=e.data;if((t||t.secret||t.message||t.value)&&!/[^a-zA-Z0-9]/.test(t.secret)){for(var s,r,n,a=l.querySelectorAll(‘iframe[data-secret=”‘+t.secret+'”]’),o=l.querySelectorAll(‘blockquote[data-secret=”‘+t.secret+'”]’),c=new RegExp(“^https?:$”,”i”),i=0;i

Neden yavaşlıyor?

AMOC’un zayıflamasının temel nedeni küresel ısınma:

• Arktik bölgede sıcaklıklar hızla artıyor
• Okyanus suyu daha az soğuyor ve daha yavaş batıyor
• Yağışlar yüzeydeki tuzluluğu azaltıyor
• Bu durum döngüyü daha da yavaşlatan bir geri besleme mekanizması oluşturuyor

Ayrıca Grönland buzullarının erimesiyle okyanusa karışan tatlı su da süreci hızlandırıyor.

Belirsizlik azaldı, risk arttı

Yeni araştırma, gerçek okyanus verilerini iklim modelleriyle birleştirerek belirsizlikleri önemli ölçüde azalttı.

Özellikle “ridge regression” yöntemiyle yapılan analizlerin daha güvenilir sonuç verdiği belirtiliyor.

Bu da bilim insanlarının şu noktada daha net konuşmasını sağlıyor:

• Büyük bir yavaşlama artık yüksek olasılık
• Çöküş ise artık düşük ihtimal değil

Sonuç: İklim sisteminde kritik eşik yaklaşırken

Uzmanlara göre AMOC’un tamamen çökmesi henüz kesin değil, ancak mevcut eğilimler son derece riskli.

En önemli mesaj ise şu:

Kaynak:  The Guardian

Atilla Yeşilada ve Güldem Atabay tarafından kaleme alınan özel raporlarımıza abone olmak ister misiniz? Raporlarımız kurumsal müşterilere yöneliktir. Abonelik ücretlidir. Koşulları öğrenmek için bize e-mail atın: [email protected]